Ana sayfa Genel Gökyüzüne yükselen demir kanatların sivil tarihi: Türkiye’de sivil havacılığın doğuşu

Gökyüzüne yükselen demir kanatların sivil tarihi: Türkiye’de sivil havacılığın doğuşu

Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Nergiz’in kaleme aldığı “Devlet Hava Yolları Türkiye’de Sivil Havacılığın Doğuşu” isimli kitap, Türk sivil havacılığının başlangıcı, gelişimi ve milli kimlik süreci incelenirken ilk uçaklar, tarifeler ve havalimanları gibi birçok konuyu değerlendiriliyor.

Haber Merkezi  
Görsel: Arşiv
Görsel: Arşiv
Türkiye’de sivil havacılık sektörünün kuruluş yıllarını kaynaklar ışığında bilimsel bir açıdan aktaran “Devlet Hava Yolları Türkiye’de Sivil Havacılığın Doğuşu (1933 – 1956)” VakıfBank Kültür Yayınları (VBKY) aracılığıyla okurla buluştu. Dönemin sosyo-siyasal yapısı da

kitapta ayrıntılarıyla sunuluyor.

On binlerce sayfa arşiv incelendi

Türkiye’de sivil havacılık alanının kuruluş yıllarını ve sürecini sistematik açıdan değerlendiren çalışmaların sayısı çok az. Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Nergiz bu nedenle “Öncelikle, okuyacağınız bu eserin bu yolda atılmış bir ilk adım olmasını ve gelecek yıllarda bundan çok daha iyi çalışmaların yapılmasını temenni ediyorum” diyor.

Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Nergiz

Çalışma boyunca araştırma sürecinde incelediği on binlerce sayfa arşiv belgesini, makale ve eserleri damıtan Nergis, sivil havacılığın dünyadaki kuruluş dönemini anlatarak başladığı kitabı için “1933, Havayolları Devlet İşletme İdaresinin kurulduğu, 1956 ise sivil havacılık sektörünün üç farklı devlet kurumu çerçevesinde yeniden yapılandırılarak idari anlamda modernize edildiği yıllardı” ifadelerini kullanıyor.

Vecihi Hürkuş, THY, ilk uçak fabrikası…

Kitabında ülkemizde gerçekleştirilen havacılık çalışmaları, ilk uçuşlar ve pilotlara yönelik detaylı bilgiler veren Nergiz, Kayseri’deki ilk uçak fabrikası, uçak motoru üretimi, Türk Hava Yolları’nın doğuşu, filosu, tarifeleri; Alman, Fransız ve İtalyan havacılık şirketlerinin girişimleri, çalışmaları ve iş birlikleriyle ilgili de incelemede bulunuyor.

Devlet Hava Yolları Türkiye’de Sivil Havacılığın Doğuşu

İlk deneme uçuşu başarıyla gerçekleştirilir

Ayrıca askeri uçak üretiminin yanı sıra Nuri Demirağ ile Vecihi Hürkuş’un önemli adımlarına sayfalarda genişçe yer veren Nergiz, “Türkiye’de havacılık sektöründe 1933-1956 dönemi ile 1956 sonrası arasında temel bazı farklılıklar göze çarpıyor. Ufak tefek değişiklikler olsa da 1933-1956 arasındaki kuruluş yılları en yalın bir biçimde Devlet Hava Yolları (DHY) adı altında incelenebilir… 1933 yılında, ülkemizin sivil havacılık konusunda yetiştirdiği önemli bu iki girişimcinin yolları kesişir. Sivil Tayyare Mektebi’ni ziyaret eden Nuri Demirağ, Vecihi Hürkuş’a hemen bir uçak siparişi vererek o tarihten itibaren havacılık işleriyle yakından ilgilenmeye başlar. 6 Ekim 1933 tarihinde, ‘Nuri Bey’ adlı Vecihi XVI tipi uçak, ilk deneme uçuşunu başarıyla gerçekleştirir.”

Filo büyüyor, tarifeler artıyor

Nergiz’e göre, Türkiye’de milli sivil havacılık sektörünün başlangıcı, yabancı havayolu şirketlerinin imtiyazlarının sona erdirilmesi ve Devlet Hava Yolları’nın (DHY) çalışmalarına başlaması yönündeki faaliyetler eş zamanlı olarak yürütüldü… Nergiz, yapılan hazırlık çalışmaları ve ayrıntılı saha araştırmalarının ardından milli havayolu şirketinin, Havayolları Devlet İşletme İdaresi adı altında 1933 yılında kurulduğunun bilgisini veriyor. 1936-1937 döneminde İngiltere’yle yaşanan yakınlaşmadan dolayı, satın alınan yeni uçaklarla filonun büyütüldüğünü belirten Nergiz, İkinci Dünyası Savaşı’nın sonunda ise ABD ve SSCB olarak kutuplaşan dünya düzeninde Türkiye’nin yönünü Batı’ya kaydırdığını söylüyor. Nergiz, sözlerine şöyle devam ediyor:

  • “Türkiye’nin yaptığı bu seçimin, savaş sonrası dönemde çok hızlı bir biçimde gelişmekte olan sivil havacılık sektörü açısından da oldukça belirgin sonuçları vardır. İlk aşamada, ABD’nin savaş sonrasında elinden çıkarmak istediği eski askeri uçakların DHY filosuna katılması, gerek yolcu kapasitesini, gerekse uçulan hatların sayısını hızlı bir biçimde artırır. Türkiye’ye gelen Amerikalı havacılık uzmanlarının tavsiyeleri doğrultusunda DHY, kuruluş yıllarından farklı olarak ciddi bir atılım ve genişleme dönemine girer.”

BİR CEVAP BIRAK