Arkadaşımın reçetesi ile 4. Yazıya devam ediyorum.

“4- Melek yatırımcı

Türkiye’de girişimcilik konusunda eksikliğini en çok hissettiğim konuların başında geliyor. Hatta para sahiplerinin bu terim hakkında bilgi sahibi olduklarından bile emin değilim. Ancak Amerikayı Amerika yapan konularda önde gelen etmenlerden olabilir. Aklımıza gelen ve klasik örnekler arasında yer alan firmaların neredeyse tamamı dışarıdan aldıkları yatırım destekleriyle bugüne gelebildiler.

“Tesla’nın rüyası, dünyaya bedava enerji sağlamak idi. 1900 yılında, yatırımcı J.P. Morgan’ın sağladığı 150 bin dolarla Tesla Telsiz Yayın Sistemi/Wardenclyffe adındaki kulenin yapımına Long Island, New York’ta başladı.” Çok ilgimi çekmişti; bundan 116 yıl önce fantastik bilimsel projeler yatırımcılar tarafından desteklenebiliyor. Yatırımcı risk alıyor ama kazanırsa büyük kazanıyor. Fikir sahibi de uygulamaya geçebilmek için imkan sahibi oluyor.

Olay sadece maddi desteğin de ötesinde… Örneğin ODTÜ 4. Sınıf bilgisayar mühendisliği öğrencilerini düşünelim. Bu adamların analitik kafası iyi basıyor. Analitik tarafa yoğunlaşmak sosyal yönlerin gelişmesini ve/veya kullanılması kısıtlayabilir. Ama iş sadece fikirle veya ortaya çıkan prototiple bitmiyor. Şirketin kurulması ve muhasebe işleri bile başlı başına bir olay. Reklam, pazarlama stratejileri, network ise bambaşka bir dünya. Ürünü satacağınız bir yere biz bunu yaptık diye gidin ilk etapta büyük ihtimalle 22-23 yaşındaki gençleri kimse sallamayacak. Ama biz X firması ile bu işi yapıyoruz dendiğinde kapılar açılabilir. Özetle, parasal imkanın yanında, mentörlük, yol gösterme, pazarlama vb. konularda girişimciler için melek yatırımcılar büyük önem taşıyor. Dünyada artık o kadar fazla uzmanlık alanı var ki; neredeyse interdisipliner olmayan proje kalmadı. Bir kişinin de her şeyi bilmesi bir kenara birkaç konuda bile uzman olması çok zor… Birlikte çalışabilmeyi becerebilmemiz gerekiyor.

Melek yatırımcılığın vergisel vb. konularla desteklenmesi lazım. Farkındalık oluşturarak artık bilim adamı ve girişimciler ile kapitalin eşleştirilmesi gerekiyor.

Bu arada Tübitak/Kosgeb teşviklerini takdir ediyorum. Yeterli olup olmadığı tartışılır ama bütçesi artırılarak devam ettirilmeli.

5-Güven Verici Dış ilişkiler

Global dünyada dış yatırımcıları ülkemize çekmek istiyorsak veya yurt dışı ticaret hacmini ihracat ağırlıklı artırmak istiyorsak; hukukun üstünlüğünün tartışılmadığı, demokratik ve özgür bir Türkiye imajına ihtiyaç duyuyoruz. Somut bir menfi katkısı olmayan gerilimler ve inişli çıkışlı söylemler yerine çok daha güven verici ve ülkeye olan saygıyı artıracak dış ilişkilerin tesis edilmesi gerekiyor. Zaten kısıtlı olan ihracatı ve yatırım cazibesini daha da zora sokmanın ülkeye somut ne faydası olacak?

6-Görsel basının üretimi, girişimciyi, argeyi teşvik edici yayınlar yapması

Değer yargılarını bence değiştirmek gerekiyor. Örneğin televizyon haberlerinin yarısı saçma sapan magazin haberlerini kapsıyor. Bu haberler arasına düzenli bir biçimde kamu spotu gibi (ama altındaki amacı izleyiciye hissettirmeden) üretici, girişimci, bilim adamı veya sanayicilerin başarı hikayeleri anlatılabilir. Röportajlar yapılabilir.

Şu anda çalışmanın, argenin, üretimin maalesef değeri kalmadı. Her şeyi çok kısa sürede elde etmek istiyoruz. İnsanalar değer verdikleri konulara yöneliyor bu nedenle çalışmayı, ülkeye katma değer üretmeyi popüler hale getirmek gerekiyor.

İlkokul çağında çok fazla bilgi yüklemek yerine değerler eğitimi çok daha fazla yer kaplamalı. Bu dünyada olan bir sorun ama sadece çocuklar için değil yetişkinler için de insanı değerli yapan özelliklerin; binilen arabanın lükslüğü veya evin metrekaresi, kullanılan cep telefonunun markası olmaması gerekiyor. Ahlaki ögeler, akademik birikim, çalışma ve gerçekten ülkeye katma değer sağlayacak vasıflar ön planda olmalı…

7-Her şeyin emlak sektörüne bağlanmaması

Zücaciyeci, kasap, doktor, manav herkes ya müteahhit oldu ya emlakçı. Defalarca söyledim son kez yine söyleyeyim. Birkaç ayda sadece al tarla-sat arsa ile %1000 kar eden birisi kanın kokusunu alan kurt gibi olur. Riskli, yatırım ve ciddi emek gerektiren, sıkıntı çektirici ticari faaliyete girmez. İnşaat ülke için çok önemli ama; elinde parası olan yatırımcıları emlaktaki anormal cazibeyi engelleyerek veya ülkeye katma değeri çok daha yüksek olan alanları cazip kılarak bu alanlara yönlendirmek gerekiyor. (vergi avantajı-alım garantisi vb.)

İnşaat bir numaralı sektör ama soruyu azcık tersten sorunca apışıp kalan çocuklar gibi işin içine teknoloji girince neden köprülerimizin tasarımını ve inşasını tek başına bir Türk firması üstlenemedi?

8-Mühendislik bölümüne MBA dersleri

Bence tüm mühendislik birimleri ziraatten, makineye laf olsun diye değil gerçek örnekleri içeren ve uygulamaya yönelik girişimcilik mba dersleri almalı. Zaten alınan birçok dersin formalite olduğunu düşününce zaman sıkıntısı olacağını zannetmiyorum. Tek sorun eğitmenin eğitimi. Önce onlara yönelik bir program gerekiyor.

9-Meslek liselerinin özendirilmesi

Yığınla üniversite mezunu çıkıyor her sene ama ne onları istihdam edecek iş var ne de onların istihdam edilmesi için yeterli yetkinliği. Şu an her yere alt yapısı olmadan üniversite açılması, sadece gençlerin işsizliğini 4 sene geciktirmeye yarıyor. Bir taraftan işverenler ara eleman bulamıyor. Bir şey bilmeyen yeni mezun, diplomam var deyip iş beğenmiyor. İstihdamın artması için ara elamana yönelik kurulan meslek okulların bence yeniden ayağa kaldırılması lazım. En önemlisi topluma karşı saygınlığının artırılması gerekiyor. Adama göre iş üretmek yerine işe göre adam yetiştirmek gerekiyor…

10-Üniversite müfredatının değişmesi mezunlardan feedback alınması

Sektörün ihtiyacı ile üniversite eğitimi arasında çok ciddi uçurum var. Biz ülkenin en iyi üniversitelerinden birini bitirmemize rağmen okulda öğrenilenlerin ne kadarını kullandık. Veya sektörlerin inanılmaz bir süratle değiştiği bu yıllarda kaç yıllık müfredat kullanıyoruz? Bu zamana kadar bu konuda mezunların kaç kere görüşü alınarak iyileştirmeler hayata geçirildi?

11-Tarım hayvancılık politikaları

Kendimi bildim bileli bu ülkenin en temel iki sektörü düzene oturtulamadı. Arz talep dengesizlikleri; özellikle çiftçinin çok düşük rakamlara mahkum edilerek aracıların işi götürmesi vs vs… Çok detaylı bilgim olmadığı için problem tespit boyutunda kaldı ama ele alınması gereken önemli bir başlık. ”

2 Yorum

BİR CEVAP BIRAK